dinsdag 31 maart 2026

DE TERUGKEER VAN NAPOLEON II

 

De terugkeer van Napoleon II in Parijs
 (15 december 1940)

                                        

De enige zoon en troonopvolger van Napoleon I was Napoleon II. (1811 - 1832).
Hij was de zoon van Napoleon en zijn tweede vrouw Marie-Louise, een Oostenrijkse Habsburgse van geboorte (Wenen).
Zijn bijnamen waren; Roi de Rome (direct bij de geboorte gegeven door zijn vader) en l'Aiglon (het Adelaarsjong, pas later door de Franse schrijver Bartélémy zo genoemd).
Deze jongen was niet gelukkig. Na de val van Napoleon in 1815 vluchtte zijn moeder terug naar het Weense hof. De jongen was toen vier jaar. Hij werd Duits opgevoed, mocht geen Frans meer spreken, moest zijn vader vergeten, moest Frankrijk vergeten. 
In Oostenrijk kreeg hij de titel van Herzog von Reichstadt
Deze titel werd hem in 1818 gegeven door zijn grootvader, Frans II (die toen keizer van Oostenrijk was).

Hoewel hij door Napoleon als zijn opvolger werd gezien en soms “Napoleon II” wordt genoemd, heeft hij in Oostenrijk nooit als keizer geregeerd. Hij leefde daar onder deze Oostenrijkse titel aan het hof in Wenen. Hij is daar in 1832 ook gestorven en bijgezet in Die Gruft in Wenen. Overigens tegen betaling te bezoeken en erg interssant.

In 1940 ontstond bij Hitler de gedachte om deze zoon naar Parijs terug te brengen.
Redenen:

De gebeurtenis in 1940 rond Napoleon II is klein maar politiek heel geladen. Het gaat om de overbrenging van zijn stoffelijk overschot naar Parijs en dat gebeurde niet toevallig in dat jaar.


⚰️ Wat gebeurde er precies?

Napoleon II lag sinds zijn dood (1832) begraven in Wenen, bij de Habsburgers.
In december 1940:

  • Zijn stoffelijk overschot werd van Wenen naar Parijs gebracht
  • Hij werd bijgezet in Les Invalides, naast zijn vader
    Napoleon Bonaparte

Dit lijkt op een “terugkeer”, maar: hij was al meer dan 100 jaar dood,  het was dus puur symbolisch en politiek


🧠 Waarom gebeurde dit?

De drijvende kracht was Adolf Hitler. Hij had meerdere motieven:

1. Propaganda richting Frankrijk

Frankrijk was net verslagen in de Tweede Wereldoorlog.

Door Napoleon II “terug te geven” :

  • wilde Hitler zich presenteren als respectvol tegenover Franse geschiedenis
  • hoopte hij de Fransen milder te stemmen tegenover de bezetting

2. Symboliek van Napoleon

Napoleon was nog steeds een enorm nationaal symbool.

Door zijn zoon terug te brengen:

  • suggereerde Duitsland dat het de erfenis van Napoleon erkende
  • en zelfs een soort “historische continuïteit” respecteerde

3. Relatie met het Vichy-regime

Het regime van Philippe Pétain werkte samen met Duitsland.

De ceremonie:

  • gaf het Vichy-regime een kans om zich nationaal en historisch te profileren
  • zonder openlijk verzet tegen Duitsland

🎭 Hoe verliep het?

  • De overbrenging gebeurde zonder grote volksviering
  • Parijs was bezet → geen echte nationale feeststemming
  • Het was eerder ingetogen en gecontroleerd

👉 Dus geen massale emotionele terugkeer zoals bij Napoleon I in 1840.


⚖️ Waarom is dit belangrijk?

Omdat het laat zien hoe geschiedenis gebruikt wordt als politiek middel:

  • Een dode prins wordt ingezet voor propaganda
  • Een nationaal symbool wordt gebruikt om bezetting te verzachten
  • Duitsland probeert zich te legitimeren via Franse geschiedenis

Het door mij geliefde Franse blad Napoléon 1er heeft haar nr. 43 (maart/april 2007) geheel gewijd aan deze zoon van Napoleon. Ik heb er een artikel uit gekozen en dat vertaald. Hieronder het resultaat:

 


Hier het originele artikel afgebeeld (pag. 34 - 36):