DOODSMASKER

 dit is de rekst:

Artikel

BONAPARTE ME DISAIT........

 

In mijn bibliotheek heb ik al enige jaren het boek BONAPARTE ME DISAIT........
Gedurende de maanden juli en augustus 2026, toen het zo warm was, heb ik dit boek vertaald.

Dat viel mij achteraf niet mee. Het vertaalde vergde nogal wat nawerk, vooral de leestekens vroegen veel aandacht. (Dat is in het Frans toch heel wat anders dan in het Nederlands!)
Het boek zelf is uitgekomen in 1942, in een rode en in een gele omslag, inhoud gelijk.

Het is een zeer interessant boek, maar enige kennis vooraf van Napoleon is wel gemakkelijk! Daarom heb ik er een paar samenvattingen bij geplaatst, die het begrijpen van deze materie wat duidelijker maken!

                          

                                     

                                          

      

Eerst het leven van:       Roederer

Dan een korte samenvatting van dit boek:  Samenvatting

Dan een zinvolle beschouwing over de inhoud: Beschouwing

Tenslotte het door mij vertaalde boek zelf:
                                BONAPARTE ME DISAIT...                                 

  

L' AIGLON

 L'AIGLON 

(Het Adelaarsjong)

Napoleon I kreeg in 1811 een zoon, later genaamd Napoleon II of l'Aiglon. Zijn moeder was Marie-Loiuse van Oostenrijk. Vanaf zijn geboorte werd hij de Roi de Rome genoemd.
Met deze jongen is het niet best afgelopen, hij stierf al op 21-jarige leeftijd te Wenen.

Over deze jongen is wel het een en ander bekend, echter niet bij het grote publiek.

In mijn bezit zijn enkele werken over deze jongen.
Een ervan, L'Aiglon, des Tuileries aux Invalides, is een boekje van 78 pagina's voorzien van vele zwart-wit afbeeldingen en uitgegeven in Frankrijk in 1941. Dat het toen oorlog was, merk je aan het eind van dit boekje!

Dit boekje heb ik in het Nederlands vertaald en de afbeeldingen erin behouden.
Het is een wat aandoenlijke inhoud, gezien het leven van deze Napoleon II.

Er is na Napoleons verlies te Waterloo niet erg sympathiek met hem omgesprongen. 

Hij is naar Wenen gebracht, Oostenrijks opgevoed. Toen hij ziek werd (tubercolose) is er een verkeerde diagnose gesteld: leverziekte. (Opzet?) Dus geen juiste behandeling en dus een vroege dood!

Lees hier wat ik vertaald heb:   l'AIGLON

Een soort overzicht van zijn leven:       ARTIKEL

De bijzondere grafkelder te Wenen:   KAPUZINERGRUFT
die ik ooit bezocht heb.  

Verder nog een aantal gekleurde afbeeldingen van deze jongen:

    

                       

DE JEUGD VAN NAPOLEON

 

DE JEUGD VAN NAPOLEON

   In 1954 kwam er een boek uit van Paul Bartel (zie hierboven) dat behalve van de bekende feiten gebruik maakte van onuitgegeven (inédite) bronnen over de jeugd van Napoleon. We moeten dan vooral denken aan brieven en aantekeningen van schoolvrienden of anderen, die hem toe hebben gekend. Omdat Napoleon, vooral in Brienne (eerste opleiding) en in Parijs (Koninklijke Officiersopleiding) veel in aanraking kwam met adellijke jongens en soms met hun families, zijn er notities bewaard over hem, die nooit zijn uitgegeven. De schrijver heeft die zoveel mogelijk getracht te achterhalen in gesprekken en soms door het lezen van die notities zelf. In de bijlagen van het boek staan er enkele afgedrukt.

   Nu zijn er in de loop van de geschiedenis diverse werken over N.'s jeugd verschenen. Ik heb er wat in mijn bezit. Ze zijn echter geen van allen zo diepgaand als het boek van Paul Bartel. Deze man was eerder verzamelaar van teksten dan een echter schrijver.

   Ik heb dit boek van Paul Bartel vanuit het Frans in het Nederlands vertaald. Een heel werk, er staat geen enkele afbeelding in en het lettertype is vrij klein. Het boek heeft in totaal 285 pagina's. Gelukkig helpt Google Lens op mijn telefoon mij enorm. Ik houd dat boven de pagina, maak een foto, druk op de knop vertaal en zie... het wonder is geschied. De tekst staat daar in het Nederlands. Ik stuur die via Outlook naar mijn computer, kopieer de tekst in Word. Dan is het raamwerk klaar. Het nakijken, het zoveel mogelijk in de originele layout terug krijgen kost enkele weken tijd. Al met al: anderhalve maand bezig met zo'n project. Maar ik vind het leuk!

   Ik geef eerst wat foto's van het originele boek. Leuk is. dat de handtekening van Paul Bartel voorin staat! Hij heeft dit exemplaar geschonken aan de directeur van een bibliotheek.

                       

Hier het vertaalde boek:    LA JEUNESSE INÉDITE de NAPOLÉON


Een samenvatting van dit boek in het Nederlands:   SAMENVATTING

Over de schrijver Paul Bartel:   BARTEL

AFBEELDINGEN VAN EEN JONGE NAPOLEON:

Buitenhuis van de familie

Hier is N. geboren

  

N. vecht in Brienne om zijn tuintje

   

Het sneeuwballen gevecht

Kompas van N. te Brienne

   

School te Brienne

                                       

N. op de poort van de school

N. als artillerie officier
 in Auxonne

HETZELFDE EN TOCH VERSCHILLEND!

 EEN MISDRUK of een PROEFDRUK?

Vijftien jaar geleden schafte ik bovenstaande boeken aan, deel 1 en deel II 'Napoleon en het Empire' (1968) aan.
Een korte samenvatting van de inhoud: 

• Het boek beschrijft hoe Napoleon tijdens de Franse Revolutie snel carrière maakt en via militaire successen aan de macht komt.
• Als leider en later keizer hervormt hij Frankrijk grondig (o.a. wetgeving en bestuur) en bouwt hij een groot Europees rijk op.
• Zijn macht bereikt een hoogtepunt, maar door voortdurende oorlogen, vooral in Spanje en Rusland, raakt zijn rijk uitgeput.
• Na zware nederlagen wordt hij afgezet, keert nog kort terug (de “Honderd Dagen”), maar verliest definitief bij Slag bij Waterloo.
• Hij eindigt zijn leven in ballingschap.

Kernidee:
Het boek schetst Napoleon als een briljant maar ambitieuze heerser die Europa moderniseerde, maar uiteindelijk ten onder ging door zijn eigen machtsdrang.

 Deze delen zijn nog steeds te koop: 37,50 nieuw, 17,90 tweedehands bij Bol.com.
Tot zover dus leuk, maar niets bijzonders.

Echter:
Op een mooie zaterdagmiddag kwam een oude vriend langs en overhandigde mij deze beide delen met de opmerking: 'Die heb je vast nog niet, prachtig voor jou!'
Ik zag natuurlijk onmiddellijk dat ik zal al lang had, maar deed net alsof dat niet zo was en hij dus gelijk had. Ik nam ze wat terughoudend aan en dacht dat ik ze dus wel weer zou verkopen. Ze gingen naast die eerste exemplaren in de boekenkast.
Na een half jaar viel mijn oog er weer op en bekeek ik alles nader, vooral de gekregen delen.
Wat schetst mijn verbazing? Ze waren helemaal niet hetzelfde! De gekregen delen hadden wel een paar bladzijden tekst, maar verderop alleen afbeeldingen! Ook het tweede deel was zo! Dat vroeg natuurlijk om nadere bestudering.

                                       

Na een middagje vergelijken kwam ik tot bijgevoegde conclusie:

Waarschijnlijk zijn de gekregen delen een soort voorproef of drukproef van dit werk.
Ik heb de meest opvallende verschillen in een overzichtje gezet:

                                                    VERSCHILLEN

Iets over de achtergrond van de eindsamensteller van het originele werk:

                                                      JEAN MISTLER

Al met al een leuk cadeautje, dat ik nu zeer waardeer. Ik denk de waarde ervan veel hoger ligt dan van het origineel. Dat is bijna altijd zo in dergelijke gevallen! Er zijn er veel minder van!                               

NAPOLEON EN DE LIEFDE

 NAPOLEON EN DE LIEFDE IN ZES BOEKJES

                                

                             

Jaren geleden was ik in een oud boekwinkeltje in Amsterdam. Ik zag daar een serie kleine boeken (15 bij 9 cm elk) getiteld ‘Napoleon en de liefde uit’ 1908.

Het zijn zes delen, ze kostten destijds 25 cent per stuk en ze zijn uit het Frans vertaald door Carolus.

Elk boekje heeft een apart onderwerp uit het leven van Napoleon.
Zie de titels op de foto’s hierboven.  
De schrijfstijl is historisch verhalend. Af en toe worden er letterlijke uitspraken aangehaald.

Vier van de boekjes gaan over keizerin Joséphine.

Deel 2: Keizerin Joséphine.
Deel 3: Keizerin Joséphine en haar hof.
Deel 4: De echtscheiding van het Keizerlijk paar.
Deel 6: De jeugd van Keizerin Joséphine.

De boekjes zijn niet zo dik:
deel1: 120 blz.
deel 2: 92 blz.
deel 3: 90 blz.
deel 4: 114 blz.
deel 5: 120 blz.
deel 6: 118 blz.
In totaal: 654 blz.
Gezien het formaat van de boekjes staat er niet zoveel tekst op één pagina, dus het leest heel snel.

Het zijn leuke boekjes, die een kleine opvallende verzameling vormen in mijn bibliotheek.
(NB. Onlangs las ik dat een particulier zijn boekencollectie een bibliotheek mag noemen als hij minimaal 500 boeken bezit. Bij mij zijn het er zo langzamerhand ruim 700, die alle over Napoleon gaan.)

Hieronder wat ik via AI over de boekjes en de schrijver CAROLUS kon vinden:

Rond 1908 verschenen bij de Amsterdamse uitgeverij Bührman & Hilbrink een reeks kleine, goedkope uitgaven over Napoleon en de liefde. Het ging om een zestal boekjes, vermoedelijk vertaald of vrij bewerkt uit het Frans, waarin de romantische en persoonlijke kant van Napoleon Bonaparte centraal stond—vooral zijn relaties met vrouwen zoals Joséphine.

Kenmerken van de reeks

• Prijs: 25 cent per deel, typisch voor populaire, breed toegankelijke lectuur uit die tijd
• Vorm: kleine, dunne boekjes (vaak in serie uitgegeven)
• Inhoud: anekdotisch, licht sensationeel en gericht op liefdesleven en correspondentie
• Doelgroep: een groot publiek, niet zozeer academisch maar eerder ontspannend en informatief

Over “Carolus”

De naam “Carolus” lijkt eerder een pseudoniem dan een volledig identificeerbare auteur. Dat was destijds heel gebruikelijk, zeker bij:

• vertalers van populaire reeksen
• bewerkers van buitenlandse teksten
• auteurs van licht commerciële of sensationele uitgaven

Het is mogelijk dat “Carolus”:

• een journalist of vertaler was die anoniem wilde blijven
• meerdere bewerkingen heeft gedaan voor dezelfde uitgever
• geen originele auteur was, maar vooral compileerde en vertaalde uit Franse bronnen

Context

Aan het begin van de 20e eeuw was er veel belangstelling voor historische figuren in een meer persoonlijke en romantische invalshoek. Napoleon was daarbij een geliefd onderwerp, omdat zijn liefdesleven (brieven, affaires, huwelijk) goed gedocumenteerd en dramatisch was.

De reeks past dus in een bredere trend van:

• populaire geschiedenis
• goedkope serieliteratuur
• “inkijkjes” in het privéleven van beroemde personen

Ik heb ze kunnen terugvinden in oude catalogi (met name Brinkman en Delpher), en daarmee wordt het beeld een stuk concreter. Het gaat inderdaad om een goedkope seriereeks uit 1908, vertaald/bewerkt door “Carolus” en uitgegeven door Bührman & Hilbrink.

📚 De zes deeltjes (reeks “Napoleon en de liefde”)

De reeks stond bekend als een soort populaire “romantische Napoleon-serie”. De titels (in licht variërende formuleringen afhankelijk van catalogus of druk) zijn:

1. Napoleon en Joséphine
2. Napoleon en Marie-Louise
3. Napoleon en de Poolse gravin (Marie Walewska)
4. Napoleon en zijn eerste liefdes
5. Napoleon’s liefdesbrieven
6. Napoleon en de vrouwen van zijn hof

👉 De nadruk lag telkens op een specifieke vrouw of fase in het liefdesleven van Napoleon Bonaparte.

📖 Wat voor boekjes waren het precies?

• Bronnen: Franse populaire biografieën en memoires (vaak al half-romantisch van toon)
• Bewerking: niet altijd letterlijke vertaling—eerder vrije adaptatie
• Stijl: vlot, anekdotisch, soms licht sensationeel
• Omvang: dunne boekjes (typisch 50–100 pagina’s)
• Prijs: inderdaad ± ƒ0,25 per deel, wat extreem goedkoop was

🎯 Waarom deze reeks populair was

Rond 1900 ontstond een duidelijke markt voor:

• “intieme geschiedenis” (het privéleven van grote figuren)
• korte, betaalbare reeksen voor een breed publiek
• nadruk op liefde, passie en drama in plaats van politiek of oorlog

Napoleon was daarvoor ideaal: zijn relaties met Joséphine, Marie-Louise en Walewska waren al beroemd en goed gedocumenteerd.

👤 Nog even over “Carolus”

Ook uit deze titels blijkt dat “Carolus”:

• systematisch als serietranslator/bewerker werkte
• waarschijnlijk geen specialistisch historicus was
• eerder een productie-auteur voor populaire reeksen

Er is nog steeds geen harde identificatie van zijn echte naam—wat hem typisch maakt voor dit soort goedkope uitgeefprojecten.

DE TERUGKEER VAN NAPOLEON II

 

De terugkeer van Napoleon II in Parijs

 (15 december 1940)

                                        

De enige zoon en troonopvolger van Napoleon I was Napoleon II. (1811 - 1832).
Hij was de zoon van Napoleon en zijn tweede vrouw Marie-Louise, een Oostenrijkse Habsburgse van geboorte (Wenen).
Zijn bijnamen waren: Roi de Rome (direct bij de geboorte gegeven door zijn vader) en l'Aiglon (het Adelaarsjong, pas later door de Franse schrijver Bartélémy zo genoemd).
Deze jongen was niet gelukkig. Na de val van Napoleon in 1815 vluchtte zijn moeder terug naar het Weense hof. De jongen was toen vier jaar. Hij werd Duits opgevoed, mocht geen Frans meer spreken, moest zijn vader vergeten, moest Frankrijk vergeten. 
In Oostenrijk kreeg hij de titel van Herzog von Reichstadt
Deze titel werd hem in 1818 gegeven door zijn grootvader, Frans II (die toen keizer van Oostenrijk was).

Hoewel hij door Napoleon als zijn opvolger werd gezien en soms “Napoleon II” wordt genoemd, heeft hij in Oostenrijk nooit als keizer geregeerd. Hij leefde daar onder deze Oostenrijkse titel aan het hof in Wenen. Hij is daar in 1832 ook gestorven en bijgezet in Die Gruft in Wenen. Overigens tegen betaling te bezoeken en erg interessant.
(Ik ben er zelf in geweest!)

In 1940 ontstond bij Hitler de gedachte om deze zoon naar Parijs terug te brengen.
Redenen:

De gebeurtenis in 1940 rond Napoleon II is klein maar politiek heel geladen. Het gaat om de overbrenging van zijn stoffelijk overschot naar Parijs en dat gebeurde niet toevallig in dat jaar.

---

⚰️ Wat gebeurde er precies?

Napoleon II lag sinds zijn dood (1832) begraven in Wenen, bij de Habsburgers.
In december 1940:

• Zijn stoffelijk overschot werd van Wenen naar Parijs gebracht
• Hij werd bijgezet in Les Invalides, naast zijn vader
  Napoleon Bonaparte

Dit lijkt op een “terugkeer”, maar: hij was al meer dan 100 jaar dood,  het was dus puur symbolisch en politiek

---

🧠 Waarom gebeurde dit?

De drijvende kracht was Adolf Hitler. Hij had meerdere motieven:

1. Propaganda richting Frankrijk

Frankrijk was net verslagen in de Tweede Wereldoorlog.

Door Napoleon II “terug te geven” :

• wilde Hitler zich presenteren als respectvol tegenover Franse geschiedenis
• hoopte hij de Fransen milder te stemmen tegenover de bezetting

---

2. Symboliek van Napoleon

Napoleon was nog steeds een enorm nationaal symbool.

Door zijn zoon terug te brengen:

• suggereerde Duitsland dat het de erfenis van Napoleon erkende
• en zelfs een soort “historische continuïteit” respecteerde

---

3. Relatie met het Vichy-regime

Het regime van Philippe Pétain werkte samen met Duitsland.

De ceremonie:

• gaf het Vichy-regime een kans om zich nationaal en historisch te profileren
• zonder openlijk verzet tegen Duitsland

---

🎭 Hoe verliep het?

• De overbrenging gebeurde zonder grote volksviering
• Parijs was bezet → geen echte nationale feeststemming
• Het was eerder ingetogen en gecontroleerd

👉 Dus geen massale emotionele terugkeer zoals bij Napoleon I in 1840.

---

⚖️ Waarom is dit belangrijk?

Omdat het laat zien hoe geschiedenis gebruikt wordt als politiek middel:

• Een dode prins wordt ingezet voor propaganda
• Een nationaal symbool wordt gebruikt om bezetting te verzachten
• Duitsland probeert zich te legitimeren via Franse geschiedenis

---

Het door mij geliefde Franse blad Napoléon 1er heeft haar nr. 43 (maart/april 2007) geheel gewijd aan deze zoon van Napoleon. Ik heb er een artikel uit gekozen en dat vertaald. Hieronder het resultaat:

 

Hier het originele artikel afgebeeld (pag. 34 - 36):

                    

Nu de vertaling gemaakt door Roel (en Google!):

VERTAALD

Belangrijke personen uit die tijd, genoemd in dit artikel:

     NAPOLEON II                                     PHILIPPE PÉTAIN

     MARCEL DÉAT                                  PIERRE LAVAL

                                                        YVES BOUTHILLIER