HETZELFDE EN TOCH VERSCHILLEND!

 EEN MISDRUK of een PROEFDRUK?

NAPOLEON EN DE LIEFDE

 NAPOLEON EN DE LIEFDE IN ZES BOEKJES

                                

                             

Jaren geleden was ik in een oud boekwinkeltje in Amsterdam. Ik zag daar een serie kleine boeken (15 bij 9 cm elk) getiteld ‘Napoleon en de liefde uit’ 1908.

Het zijn zes delen, ze kostten destijds 25 cent per stuk en ze zijn uit het Frans vertaald door Carolus.

Elk boekje heeft een apart onderwerp uit het leven van Napoleon.
Zie de titels op de foto’s hierboven.  
De schrijfstijl is historisch verhalend. Af en toe worden er letterlijke uitspraken aangehaald.

Vier van de boekjes gaan over keizerin Joséphine.

Deel 2: Keizerin Joséphine.
Deel 3: Keizerin Joséphine en haar hof.
Deel 4: De echtscheiding van het Keizerlijk paar.
Deel 6: De jeugd van Keizerin Joséphine.

De boekjes zijn niet zo dik:
deel1: 120 blz.
deel 2: 92 blz.
deel 3: 90 blz.
deel 4: 114 blz.
deel 5: 120 blz.
deel 6: 118 blz.
In totaal: 654 blz.
Gezien het formaat van de boekjes staat er niet zoveel tekst op één pagina, dus het leest heel snel.

Het zijn leuke boekjes, die een kleine opvallende verzameling vormen in mijn bibliotheek.
(NB. Onlangs las ik dat een particulier zijn boekencollectie een bibliotheek mag noemen als hij minimaal 500 boeken bezit. Bij mij zijn het er zo langzamerhand ruim 700, die alle over Napoleon gaan.)

Hieronder wat ik via AI over de boekjes en de schrijver CAROLUS kon vinden:

Rond 1908 verschenen bij de Amsterdamse uitgeverij Bührman & Hilbrink een reeks kleine, goedkope uitgaven over Napoleon en de liefde. Het ging om een zestal boekjes, vermoedelijk vertaald of vrij bewerkt uit het Frans, waarin de romantische en persoonlijke kant van Napoleon Bonaparte centraal stond—vooral zijn relaties met vrouwen zoals Joséphine.

Kenmerken van de reeks

• Prijs: 25 cent per deel, typisch voor populaire, breed toegankelijke lectuur uit die tijd
• Vorm: kleine, dunne boekjes (vaak in serie uitgegeven)
• Inhoud: anekdotisch, licht sensationeel en gericht op liefdesleven en correspondentie
• Doelgroep: een groot publiek, niet zozeer academisch maar eerder ontspannend en informatief

Over “Carolus”

De naam “Carolus” lijkt eerder een pseudoniem dan een volledig identificeerbare auteur. Dat was destijds heel gebruikelijk, zeker bij:

• vertalers van populaire reeksen
• bewerkers van buitenlandse teksten
• auteurs van licht commerciële of sensationele uitgaven

Het is mogelijk dat “Carolus”:

• een journalist of vertaler was die anoniem wilde blijven
• meerdere bewerkingen heeft gedaan voor dezelfde uitgever
• geen originele auteur was, maar vooral compileerde en vertaalde uit Franse bronnen

Context

Aan het begin van de 20e eeuw was er veel belangstelling voor historische figuren in een meer persoonlijke en romantische invalshoek. Napoleon was daarbij een geliefd onderwerp, omdat zijn liefdesleven (brieven, affaires, huwelijk) goed gedocumenteerd en dramatisch was.

De reeks past dus in een bredere trend van:

• populaire geschiedenis
• goedkope serieliteratuur
• “inkijkjes” in het privéleven van beroemde personen

Ik heb ze kunnen terugvinden in oude catalogi (met name Brinkman en Delpher), en daarmee wordt het beeld een stuk concreter. Het gaat inderdaad om een goedkope seriereeks uit 1908, vertaald/bewerkt door “Carolus” en uitgegeven door Bührman & Hilbrink.

📚 De zes deeltjes (reeks “Napoleon en de liefde”)

De reeks stond bekend als een soort populaire “romantische Napoleon-serie”. De titels (in licht variërende formuleringen afhankelijk van catalogus of druk) zijn:

1. Napoleon en Joséphine
2. Napoleon en Marie-Louise
3. Napoleon en de Poolse gravin (Marie Walewska)
4. Napoleon en zijn eerste liefdes
5. Napoleon’s liefdesbrieven
6. Napoleon en de vrouwen van zijn hof

👉 De nadruk lag telkens op een specifieke vrouw of fase in het liefdesleven van Napoleon Bonaparte.

📖 Wat voor boekjes waren het precies?

• Bronnen: Franse populaire biografieën en memoires (vaak al half-romantisch van toon)
• Bewerking: niet altijd letterlijke vertaling—eerder vrije adaptatie
• Stijl: vlot, anekdotisch, soms licht sensationeel
• Omvang: dunne boekjes (typisch 50–100 pagina’s)
• Prijs: inderdaad ± ƒ0,25 per deel, wat extreem goedkoop was

🎯 Waarom deze reeks populair was

Rond 1900 ontstond een duidelijke markt voor:

• “intieme geschiedenis” (het privéleven van grote figuren)
• korte, betaalbare reeksen voor een breed publiek
• nadruk op liefde, passie en drama in plaats van politiek of oorlog

Napoleon was daarvoor ideaal: zijn relaties met Joséphine, Marie-Louise en Walewska waren al beroemd en goed gedocumenteerd.

👤 Nog even over “Carolus”

Ook uit deze titels blijkt dat “Carolus”:

• systematisch als serietranslator/bewerker werkte
• waarschijnlijk geen specialistisch historicus was
• eerder een productie-auteur voor populaire reeksen

Er is nog steeds geen harde identificatie van zijn echte naam—wat hem typisch maakt voor dit soort goedkope uitgeefprojecten.

DE TERUGKEER VAN NAPOLEON II

 

De terugkeer van Napoleon II in Parijs

 (15 december 1940)

                                        

De enige zoon en troonopvolger van Napoleon I was Napoleon II. (1811 - 1832).
Hij was de zoon van Napoleon en zijn tweede vrouw Marie-Louise, een Oostenrijkse Habsburgse van geboorte (Wenen).
Zijn bijnamen waren: Roi de Rome (direct bij de geboorte gegeven door zijn vader) en l'Aiglon (het Adelaarsjong, pas later door de Franse schrijver Bartélémy zo genoemd).
Deze jongen was niet gelukkig. Na de val van Napoleon in 1815 vluchtte zijn moeder terug naar het Weense hof. De jongen was toen vier jaar. Hij werd Duits opgevoed, mocht geen Frans meer spreken, moest zijn vader vergeten, moest Frankrijk vergeten. 
In Oostenrijk kreeg hij de titel van Herzog von Reichstadt
Deze titel werd hem in 1818 gegeven door zijn grootvader, Frans II (die toen keizer van Oostenrijk was).

Hoewel hij door Napoleon als zijn opvolger werd gezien en soms “Napoleon II” wordt genoemd, heeft hij in Oostenrijk nooit als keizer geregeerd. Hij leefde daar onder deze Oostenrijkse titel aan het hof in Wenen. Hij is daar in 1832 ook gestorven en bijgezet in Die Gruft in Wenen. Overigens tegen betaling te bezoeken en erg interessant.
(Ik ben er zelf in geweest!)

In 1940 ontstond bij Hitler de gedachte om deze zoon naar Parijs terug te brengen.
Redenen:

De gebeurtenis in 1940 rond Napoleon II is klein maar politiek heel geladen. Het gaat om de overbrenging van zijn stoffelijk overschot naar Parijs en dat gebeurde niet toevallig in dat jaar.

---

⚰️ Wat gebeurde er precies?

Napoleon II lag sinds zijn dood (1832) begraven in Wenen, bij de Habsburgers.
In december 1940:

• Zijn stoffelijk overschot werd van Wenen naar Parijs gebracht
• Hij werd bijgezet in Les Invalides, naast zijn vader
  Napoleon Bonaparte

Dit lijkt op een “terugkeer”, maar: hij was al meer dan 100 jaar dood,  het was dus puur symbolisch en politiek

---

🧠 Waarom gebeurde dit?

De drijvende kracht was Adolf Hitler. Hij had meerdere motieven:

1. Propaganda richting Frankrijk

Frankrijk was net verslagen in de Tweede Wereldoorlog.

Door Napoleon II “terug te geven” :

• wilde Hitler zich presenteren als respectvol tegenover Franse geschiedenis
• hoopte hij de Fransen milder te stemmen tegenover de bezetting

---

2. Symboliek van Napoleon

Napoleon was nog steeds een enorm nationaal symbool.

Door zijn zoon terug te brengen:

• suggereerde Duitsland dat het de erfenis van Napoleon erkende
• en zelfs een soort “historische continuïteit” respecteerde

---

3. Relatie met het Vichy-regime

Het regime van Philippe Pétain werkte samen met Duitsland.

De ceremonie:

• gaf het Vichy-regime een kans om zich nationaal en historisch te profileren
• zonder openlijk verzet tegen Duitsland

---

🎭 Hoe verliep het?

• De overbrenging gebeurde zonder grote volksviering
• Parijs was bezet → geen echte nationale feeststemming
• Het was eerder ingetogen en gecontroleerd

👉 Dus geen massale emotionele terugkeer zoals bij Napoleon I in 1840.

---

⚖️ Waarom is dit belangrijk?

Omdat het laat zien hoe geschiedenis gebruikt wordt als politiek middel:

• Een dode prins wordt ingezet voor propaganda
• Een nationaal symbool wordt gebruikt om bezetting te verzachten
• Duitsland probeert zich te legitimeren via Franse geschiedenis

---

Het door mij geliefde Franse blad Napoléon 1er heeft haar nr. 43 (maart/april 2007) geheel gewijd aan deze zoon van Napoleon. Ik heb er een artikel uit gekozen en dat vertaald. Hieronder het resultaat:

 

Hier het originele artikel afgebeeld (pag. 34 - 36):

                    

Nu de vertaling gemaakt door Roel (en Google!):

VERTAALD

Belangrijke personen uit die tijd, genoemd in dit artikel:

     NAPOLEON II                                     PHILIPPE PÉTAIN

     MARCEL DÉAT                                  PIERRE LAVAL

                                                        YVES BOUTHILLIER

MORESNET

 

                                                    

Wie ooit in Zuid-Limburg woonde (en dat zijn er velen van ons!),  heeft wel eens gehoord van het vroegere zelfstandige landje MORESNET. Het heeft bestaan van 1816 tot 1920.

Het lag tussen Duitsland en België en grensde met het haar noorden aan Zuid-Limburg.
Er was daarom toen sprake van een vierlandenpunt bij Vaals!

Over dit kleine landje is nu een heel leesbaar boek verschenen. Het is geschreven door Philip Dröge, het telt 271 pagina's en het is gepubliceerd in 2016, mijn druk is van 2024.
Wie het leest, zal regelmatig het woord NAPOLEON tegen komen, omdat zijn wetgeving hier heel lang van toepassing is geweest. Ook de eerste bladzijden gaan over deze veldheer.

Ik heb dit met enthousiasme gelezen. Er staat veel in dat ik niet wist. Bv. dat er er zinkmijnen waren, vandaar het zinkviooltje langs de Geul, dat we met vier man vonden op onze zwerftochten naar bijzondere planten in de tweede klas van de Rijksleerschool te Maastricht. Een opdracht van dhr. Faasse. leraar Nederlands en biologie aan voornoemde kweekschool.

Hieronder staan wat afdrukken uit dit boekje:

                             

                                                        

     MEER OVER MORESNET

Enkele films over Moresnet:

https://youtu.be/-I0Wsjktvd0?si=-rt2fEL5aBLfCVWD 

(een film van de schriiver zelf (Philip Dröge)   3 min.

https://youtu.be/Mcl1V_3p83Y?si=wDKrGTHqqnll5EPs

Het Vergeten Land van Moresnet    (48 min)

https://youtu.be/mVbpvZJXCJk?si=gpq29mbjx3I9OGoQ

Moresnet   (door Boudewijn Büch, 23 min)

GESCHIEDENIS VAN KEIZER NAPOLEON

                          

P.M.Laurent de lÁrdèche
1793-1877 (83 jaar)

Er bestaan veel boeken over het leven van Napoleon.  In mijn bibliotheek staan er vele.
Deze keer licht ik er een uit. Het heet 'Geschiedenis van Keizer Napoleon'.
Het is een dik boek (932 pag.), geschreven door P.M.Laurent de l'Ardèche (Fransman) in 1839 en in dat jaar vertaald in het Nederlands vanuit het Hoogduits (dat laatste is nog wat te zien aan het lettertype). 
Ik kocht dit boek jaren terug in een klein boekhandeltje in Amsterdam en betaalde er 40 euro voor. Het stond daar op de bovenste plank en de handelaar moest op een trap om het te pakken!

De staat van het boek is heel redelijk, het is goed leesbaar, de bladzijden zitten nog goed vast. Wel bevatten een aantal bladzijden ouderdomsvlekken.
Er staan twee stempels in van het de bibliotheek van het St.Ignatius College te Amsterdam, nu het St.Ignatiusgymnasium aldaar. Hierover verderop wat meer.

Het boek lijkt mij opnieuw ingebonden. Er zit een stevige kaft omheen zonder titel. Aan het begin zijn enkele pagina's met wat tape wat hersteld en er ontbreken enkele stukjes tekst. Zie de foto's hieronder. 

               

Hier wat over de schrijver:     P.M.Laurent  (in het Frans)

                                P.M.Laurent  (in het Nederlands)

Het boek bevat 500 pentekeningen. Ze zijn gemaakt naar tekeningen van de Franse kunstenaar Horace Vernet, dus kennelijk niet door deze kunstenaar zelf. Door wie dan wel is niet te achterhalen. De tekeningen in het boek zien er goed uit, zie hieronder enkele voorbeelden. In de tekst staan nummers, die naar de tekeningen verwijzen. Bedoeld om het lezen wat aanschouwelijker te maken!

                        

Dit boek is in het Frans in z'n geheel te vinden op internet:   

 https://books.google.fr/books?id=eeAwU_IwLhcC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false

Het is ook te koop op Amazone.com

Hier wat over de kunstenaar:     HORACE VERNET    (Frans)

                                            HORACE VERNET    (Ned)
                                       

Enkele opmerkingen over het St. Ignatiusgymnasium te Amsterdam: 

🏫 Geschiedenis van het St. Ignatiusgymnasium

Het St. Ignatiusgymnasium is een van de oudste zelfstandige gymnasia van Amsterdam. De school werd in 1895 opgericht door de paters jezuïeten als een rooms‑katholiek gymnasium. In de beginjaren stond het bekend als het R.K. Gymnasium.

📚 Groei naar het Ignatiuscollege

Vanaf het schooljaar 1909–1910 werd de school uitgebreid met een vijfjarige HBS‑afdeling en ging zij verder onder de naam Sint Ignatiuscollege. Daarmee werd het een brede middelbare school met zowel klassieke als moderne opleidingen.

🕊️ Oorlogsjaren

Het oude schoolgebouw speelde een tragische rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de eerste bezettingsjaren werd het gebouw gebruikt als verzamelpunt voor Joodse Amsterdammers, die van daaruit via het Centraal Station naar Westerbork werden gedeporteerd. Ook was er een afdeling van de SS gevestigd. Bij het huidige gebouw staat een monument dat aan deze geschiedenis herinnert.

🏫 Na de oorlog en modernisering

In de decennia na de oorlog ontwikkelde de school zich verder als zelfstandig gymnasium. In 1982 werd het bestuur overgedragen aan de Stichting Sint Ignatiuscollege en in 1995 fuseerde het bestuur met dat van andere scholen tot de Stichting Voortgezet Onderwijs Amsterdam‑Zuid.

Vandaag de dag staat het St. Ignatiusgymnasium bekend als een kleinschalig, open‑katholiek gymnasium met een sterke academische traditie en een moderne huisvesting in Amsterdam‑Zuid.

Adres: Jan van Eijckstraat 47, 1077 LH Amsterdam.

                                          

Tenslotte:

Zelf ben ik namens het Openbaar Onderwijs Apeldoornjaren jaren lid geweest van de toelatingscommissie van het Gymnasium Apeldoorn. (heb zelf geen gymnasium).
We hebben toen vaak moeilijke knopen doorgehakt!

Mijn oudste zoon heeft zijn gymnasiumdiploma daar behaald.

De oudste dochter van mijn middelste zoon zit nu in de eerste klas van het gymnasium Sorghvliet te Den Haag.

DIEVERBRUG

 DIEVERBRUG

Ik ben geboren te Diever. Dat ligt ongeveer in het midden tussen Meppel en Assen.
Mijn grootouders van mijn moeders kant woonden in Dieverbrug aan de Drentse Hoofdvaart. Daar kwamen wij erg vaak, we hebben er zelfs een jaar bij in gewoond.

Aan het einde van het jaar 2025 viel mijn oog weer eens op een oude pentekening, gemaakt door mijn vader in de Tweede Wereldoorlog, van het huis van mijn opa en oma.

Dit bracht mij tot het ophalen van herinneringen. Die heb ik beschreven in onderstaan stuk.  
Mijn middelste zoon J. heeft deze tekening nu in zijn woning in De Haag aan de muur. Een prima plek, vind ik, want zo geef je iets door aan je kinderen en blijft het bewaard!

Dit onderwerp heeft niets te maken met Napoleon, maar ik plaats het hier toch!

DIEVERBRUG

ADOLPHE THIERS

 ALPHONSE THIERS
een Franse Minister-President, Minister, Historicus
1797 - 1877

          

                               

Levensbeschrijving van Alphonse Thiers

Alphonse Thiers (voluit Marie Joseph Louis Adolphe Thiers) werd geboren op 16 april 1797 in Marseille en overleed op 3 september 1877 in Saint-Germain-en-Laye. Hij was een invloedrijke Franse politicus, historicus en journalist.

Thiers studeerde rechten aan de Universiteit van Aix-en-Provence, maar zijn passie lag bij de literatuur. In 1821 verhuisde hij naar Parijs, waar hij als journalist werkte en bekend werd in liberale kringen. Tussen 1823 en 1827 publiceerde hij een tiendelige geschiedenis van de Franse Revolutie, wat zijn reputatie als geschiedschrijver vestigde.

Politiek gezien was Thiers een sleutelfiguur in de Julimonarchie. Hij bekleedde diverse ministersposten, waaronder die van Binnenlandse Zaken en Buitenlandse Zaken en was meerdere keren minister-president (1836, 1840, 1848). Hij was een tegenstander van keizer Napoleon III en speelde een belangrijke rol na de val van het Tweede Keizerrijk.

In 1871 werd Thiers het staatshoofd van Frankrijk en later de eerste president van de Derde Franse Republiek. Hij stond bekend om zijn harde onderdrukking van de Parijse Commune in 1871. Zijn politieke carrière eindigde in 1873 toen Patrice de Mac Mahon hem opvolgde als president.

Naast zijn politieke werk schreef Thiers omvangrijke historische werken, waaronder een tien- en twintigdelige geschiedenis van respectievelijk de Franse Revolutie en het Consulaat en het Keizerrijk. Zijn nalatenschap is die van een invloedrijke staatsman, redenaar en schrijver die het moderne Frankrijk mede vormgaf.

---

Ik ben in het bezit van deze twintigdelige geschiedenis. Ik kocht hem vele jaren geleden in Parijs en liet hem opsturen naar huis. Het pak woog ongeveer vijftien kilo!

                              

Het zijn toch bijzondere boeken!
Kijk maar eens naar de pagina-indeling. Thiers heeft op bijna elke pagina in de marge korte samenvattingen gegeven van waar zo'n stukje over gaat. Dat zie je zelden! Het maakt het lezen van de tekst gemakkelijker en vooral duidelijker. 
Het vertalen van twintig van zulke boeken in het Nederlands is voor mij onmogelijk. Dan moet ik zeker 120 jaar oud worden!

                                       

Hier volgt een samenvatting van de Franse Revolutie en het Consulaat en Keizerrijk van Napoleon, gebaseerd op de twintigdelige historische werken van Alphonse Thiers.

Franse Revolutie (1789-1799)

De Franse Revolutie begon in 1789 en betekende het einde van het absolute koningschap in Frankrijk. De revolutie werd gekenmerkt door de afschaffing van privileges, de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger, en de opkomst van nieuwe politieke stromingen. Er volgden turbulente jaren met de Terreur onder Robespierre, de val van de monarchie, en de opkomst van het Directoire. De revolutie bracht diepgaande sociale, politieke en economische veranderingen teweeg in Frankrijk en Europa.

Consulaat (1799-1804)

Na de instabiliteit van het Directoire greep Napoleon Bonaparte in 1799 de macht via een staatsgreep. Hij werd eerste consul en voerde hervormingen door die het bestuur, de rechtspraak en het onderwijs moderniseerden. Het Consulaat legde de basis voor een sterk gecentraliseerde staat en bereidde de weg voor het keizerrijk.

Keizerrijk van Napoleon (1804-1815)

In 1804 kroonde Napoleon Bonaparte zichzelf tot keizer van Frankrijk. Het keizerrijk werd gekenmerkt door militaire expansie in Europa, de invoering van de Code Napoléon, en grote administratieve hervormingen. Napoleon boekte aanvankelijk grote successen, maar zijn veldtochten in Spanje en Rusland leidden tot zware verliezen. In 1814 werd hij afgezet en verbannen, maar keerde kort terug tijdens de Honderd Dagen, waarna hij definitief werd verslagen bij Waterloo in 1815.

---

Thiers is overleden in 1877, hij was toen tachtig jaar.

Hij is begraven op Père-Lachaise in Parijs.
Hieronder de foto's ervan:

                                         

MEER OVER THIERS

Was Alphonse Thiers betrokken bij

het Retour du Cendres in 1841?

Ja, Alphonse Thiers was inderdaad betrokken bij het Retour des Cendres in 1841, hoewel hij niet de belangrijkste organisator was. Het Retour des Cendres was de gebeurtenis waarbij de overblijfselen van Napoleon Bonaparte, die sinds zijn dood in 1821 op Saint-Hélène lagen, naar Frankrijk werden teruggebracht en met grote ceremonie herbegraven in het Hôtel des Invalides in Parijs.

Alphonse Thiers was een invloedrijke Franse politicus en historicus, en in 1841 was hij minister van Binnenlandse Zaken. Tijdens zijn ambtstermijn speelde hij een belangrijke rol in het organiseren van de terugkeer van Napoleons overblijfselen naar Frankrijk. Dit was een belangrijke symbolische gebeurtenis, aangezien het niet alleen een herdenking was van Napoleon, maar ook een politiek statement, aangezien zijn naam en erfenis op dat moment nog steeds veel verdeeldheid veroorzaakten in Frankrijk.

Thiers was dus een van de belangrijke figuren in het Franse politieke landschap die het project steunde, en hij speelde een rol in het coördineren van de terugkeer van Napoleons stoffelijke resten naar Frankrijk. De gebeurtenis was belangrijk voor de napoleontische aanhangers, maar ook een manier voor de monarchie van Louis-Philippe om zijn populariteit te versterken door zich te associëren met Napoleon's legende.