DE JEUGD VAN NAPOLEON

 

DE JEUGD VAN NAPOLEON

   In 1954 kwam er een boek uit van Paul Bartel (zie hierboven) dat behalve van de bekende feiten gebruik maakte van onuitgegeven (inédite) bronnen over de jeugd van Napoleon. We moeten dan vooral denken aan brieven en aantekeningen van schoolvrienden of anderen, die hem toe hebben gekend. Omdat Napoleon, vooral in Brienne (eerste opleiding) en in Parijs (Koninklijke Officiersopleiding) veel in aanraking kwam met adellijke jongens en soms met hun families, zijn er notities bewaard over hem, die nooit zijn uitgegeven. De schrijver heeft die zoveel mogelijk getracht te achterhalen in gesprekken en soms door het lezen van die notities zelf. In de bijlagen staan er enkele afgedrukt.

   Nu zijn er in de loop van de geschiedenis diverse werken over N.' jeugd verschenen. Ik heb er wat in mijn bezit. Ik toon ze hier. Ze zijn echter geen van allen zo diepgaand   als het boek van Paul Bartel. Deze man was eerder verzamelaar van teksten dan een echter schrijver.

   Ik heb dit boek van Paul Bartel vanuit het Frans in het Nederlands vertaald. Een heel werk, er staat geen enkele afbeelding in en het lettertype is vrij klein. Het boek heeft in totaal 285 pagina's. Gelukkig helpt Google Lens op mijn telefoon mij enorm. Ik houd dat boven de pagina, maak een foto, druk op de knop vertaal en zie... het wonder is geschied. De tekst staat daar in het Nederlands. Ik stuur het dan via Outlook naar mijn computer, kopieer de tekst in Word. Dan is het raamwerk klaar. Het nakijken, zoveel mogelijk in de originele layout terug te krijgen kost enkele weken. Al met al: anderhalve maand bezig met zo'n project. Maar ik vind het leuk!

   Ik geef eerst wat foto's van het originele boek. Leuk is. dat de handtekening van Paul Bartel voorin staat! Hij heeft dit exemplaar geschonken aan de directeur van een bibliotheek.

                       

Hier het vertaalde boek:    LA JEUNESSE INÉDITE de NAPOLÉON


Een samenvatting van dit boek in het Nederlands:   SAMENVATTING

Over de schrijver Paul Bartel:   BARTEL

 

 

HETZELFDE EN TOCH VERSCHILLEND!

 EEN MISDRUK of een PROEFDRUK?

Vijftien jaar geleden schafte ik bovenstaande boeken aan, deel 1 en deel II 'Napoleon en het Empire' (1968) aan.
Een korte samenvatting van de inhoud: 

• Het boek beschrijft hoe Napoleon tijdens de Franse Revolutie snel carrière maakt en via militaire successen aan de macht komt.
• Als leider en later keizer hervormt hij Frankrijk grondig (o.a. wetgeving en bestuur) en bouwt hij een groot Europees rijk op.
• Zijn macht bereikt een hoogtepunt, maar door voortdurende oorlogen, vooral in Spanje en Rusland, raakt zijn rijk uitgeput.
• Na zware nederlagen wordt hij afgezet, keert nog kort terug (de “Honderd Dagen”), maar verliest definitief bij Slag bij Waterloo.
• Hij eindigt zijn leven in ballingschap.

Kernidee:
Het boek schetst Napoleon als een briljant maar ambitieuze heerser die Europa moderniseerde, maar uiteindelijk ten onder ging door zijn eigen machtsdrang.

 Deze delen zijn nog steeds te koop: 37,50 nieuw, 17,90 tweedehands bij Bol.com.
Tot zover dus leuk, maar niets bijzonders.

Echter:
Op een mooie zaterdagmiddag kwam een oude vriend langs en overhandigde mij deze beide delen met de opmerking: 'Die heb je vast nog niet, prachtig voor jou!'
Ik zag natuurlijk onmiddellijk dat ik zal al lang had, maar deed net alsof dat niet zo was en hij dus gelijk had. Ik nam ze wat terughoudend aan en dacht dat ik ze dus wel weer zou verkopen. Ze gingen naast die eerste exemplaren in de boekenkast.
Na een half jaar viel mijn oog er weer op en bekeek ik alles nader, vooral de gekregen delen.
Wat schetst mijn verbazing? Ze waren helemaal niet hetzelfde! De gekregen delen hadden wel een paar bladzijden tekst, maar verderop alleen afbeeldingen! Ook het tweede deel was zo! Dat vroeg natuurlijk om nadere bestudering.

                                       

Na een middagje vergelijken kwam ik tot bijgevoegde conclusie:

Waarschijnlijk zijn de gekregen delen een soort voorproef of drukproef van dit werk.
Ik heb de meest opvallende verschillen in een overzichtje gezet:

                                                    VERSCHILLEN

Iets over de achtergrond van de eindsamensteller van het originele werk:

                                                      JEAN MISTLER

Al met al een leuk cadeautje, dat ik nu zeer waardeer. Ik denk de waarde ervan veel hoger ligt dan van het origineel. Dat is bijna altijd zo in dergelijke gevallen! Er zijn er veel minder van!                               

NAPOLEON EN DE LIEFDE

 NAPOLEON EN DE LIEFDE IN ZES BOEKJES

                                

                             

Jaren geleden was ik in een oud boekwinkeltje in Amsterdam. Ik zag daar een serie kleine boeken (15 bij 9 cm elk) getiteld ‘Napoleon en de liefde uit’ 1908.

Het zijn zes delen, ze kostten destijds 25 cent per stuk en ze zijn uit het Frans vertaald door Carolus.

Elk boekje heeft een apart onderwerp uit het leven van Napoleon.
Zie de titels op de foto’s hierboven.  
De schrijfstijl is historisch verhalend. Af en toe worden er letterlijke uitspraken aangehaald.

Vier van de boekjes gaan over keizerin Joséphine.

Deel 2: Keizerin Joséphine.
Deel 3: Keizerin Joséphine en haar hof.
Deel 4: De echtscheiding van het Keizerlijk paar.
Deel 6: De jeugd van Keizerin Joséphine.

De boekjes zijn niet zo dik:
deel1: 120 blz.
deel 2: 92 blz.
deel 3: 90 blz.
deel 4: 114 blz.
deel 5: 120 blz.
deel 6: 118 blz.
In totaal: 654 blz.
Gezien het formaat van de boekjes staat er niet zoveel tekst op één pagina, dus het leest heel snel.

Het zijn leuke boekjes, die een kleine opvallende verzameling vormen in mijn bibliotheek.
(NB. Onlangs las ik dat een particulier zijn boekencollectie een bibliotheek mag noemen als hij minimaal 500 boeken bezit. Bij mij zijn het er zo langzamerhand ruim 700, die alle over Napoleon gaan.)

Hieronder wat ik via AI over de boekjes en de schrijver CAROLUS kon vinden:

Rond 1908 verschenen bij de Amsterdamse uitgeverij Bührman & Hilbrink een reeks kleine, goedkope uitgaven over Napoleon en de liefde. Het ging om een zestal boekjes, vermoedelijk vertaald of vrij bewerkt uit het Frans, waarin de romantische en persoonlijke kant van Napoleon Bonaparte centraal stond—vooral zijn relaties met vrouwen zoals Joséphine.

Kenmerken van de reeks

• Prijs: 25 cent per deel, typisch voor populaire, breed toegankelijke lectuur uit die tijd
• Vorm: kleine, dunne boekjes (vaak in serie uitgegeven)
• Inhoud: anekdotisch, licht sensationeel en gericht op liefdesleven en correspondentie
• Doelgroep: een groot publiek, niet zozeer academisch maar eerder ontspannend en informatief

Over “Carolus”

De naam “Carolus” lijkt eerder een pseudoniem dan een volledig identificeerbare auteur. Dat was destijds heel gebruikelijk, zeker bij:

• vertalers van populaire reeksen
• bewerkers van buitenlandse teksten
• auteurs van licht commerciële of sensationele uitgaven

Het is mogelijk dat “Carolus”:

• een journalist of vertaler was die anoniem wilde blijven
• meerdere bewerkingen heeft gedaan voor dezelfde uitgever
• geen originele auteur was, maar vooral compileerde en vertaalde uit Franse bronnen

Context

Aan het begin van de 20e eeuw was er veel belangstelling voor historische figuren in een meer persoonlijke en romantische invalshoek. Napoleon was daarbij een geliefd onderwerp, omdat zijn liefdesleven (brieven, affaires, huwelijk) goed gedocumenteerd en dramatisch was.

De reeks past dus in een bredere trend van:

• populaire geschiedenis
• goedkope serieliteratuur
• “inkijkjes” in het privéleven van beroemde personen

Ik heb ze kunnen terugvinden in oude catalogi (met name Brinkman en Delpher), en daarmee wordt het beeld een stuk concreter. Het gaat inderdaad om een goedkope seriereeks uit 1908, vertaald/bewerkt door “Carolus” en uitgegeven door Bührman & Hilbrink.

📚 De zes deeltjes (reeks “Napoleon en de liefde”)

De reeks stond bekend als een soort populaire “romantische Napoleon-serie”. De titels (in licht variërende formuleringen afhankelijk van catalogus of druk) zijn:

1. Napoleon en Joséphine
2. Napoleon en Marie-Louise
3. Napoleon en de Poolse gravin (Marie Walewska)
4. Napoleon en zijn eerste liefdes
5. Napoleon’s liefdesbrieven
6. Napoleon en de vrouwen van zijn hof

👉 De nadruk lag telkens op een specifieke vrouw of fase in het liefdesleven van Napoleon Bonaparte.

📖 Wat voor boekjes waren het precies?

• Bronnen: Franse populaire biografieën en memoires (vaak al half-romantisch van toon)
• Bewerking: niet altijd letterlijke vertaling—eerder vrije adaptatie
• Stijl: vlot, anekdotisch, soms licht sensationeel
• Omvang: dunne boekjes (typisch 50–100 pagina’s)
• Prijs: inderdaad ± ƒ0,25 per deel, wat extreem goedkoop was

🎯 Waarom deze reeks populair was

Rond 1900 ontstond een duidelijke markt voor:

• “intieme geschiedenis” (het privéleven van grote figuren)
• korte, betaalbare reeksen voor een breed publiek
• nadruk op liefde, passie en drama in plaats van politiek of oorlog

Napoleon was daarvoor ideaal: zijn relaties met Joséphine, Marie-Louise en Walewska waren al beroemd en goed gedocumenteerd.

👤 Nog even over “Carolus”

Ook uit deze titels blijkt dat “Carolus”:

• systematisch als serietranslator/bewerker werkte
• waarschijnlijk geen specialistisch historicus was
• eerder een productie-auteur voor populaire reeksen

Er is nog steeds geen harde identificatie van zijn echte naam—wat hem typisch maakt voor dit soort goedkope uitgeefprojecten.

DE TERUGKEER VAN NAPOLEON II

 

De terugkeer van Napoleon II in Parijs

 (15 december 1940)

                                        

De enige zoon en troonopvolger van Napoleon I was Napoleon II. (1811 - 1832).
Hij was de zoon van Napoleon en zijn tweede vrouw Marie-Louise, een Oostenrijkse Habsburgse van geboorte (Wenen).
Zijn bijnamen waren: Roi de Rome (direct bij de geboorte gegeven door zijn vader) en l'Aiglon (het Adelaarsjong, pas later door de Franse schrijver Bartélémy zo genoemd).
Deze jongen was niet gelukkig. Na de val van Napoleon in 1815 vluchtte zijn moeder terug naar het Weense hof. De jongen was toen vier jaar. Hij werd Duits opgevoed, mocht geen Frans meer spreken, moest zijn vader vergeten, moest Frankrijk vergeten. 
In Oostenrijk kreeg hij de titel van Herzog von Reichstadt
Deze titel werd hem in 1818 gegeven door zijn grootvader, Frans II (die toen keizer van Oostenrijk was).

Hoewel hij door Napoleon als zijn opvolger werd gezien en soms “Napoleon II” wordt genoemd, heeft hij in Oostenrijk nooit als keizer geregeerd. Hij leefde daar onder deze Oostenrijkse titel aan het hof in Wenen. Hij is daar in 1832 ook gestorven en bijgezet in Die Gruft in Wenen. Overigens tegen betaling te bezoeken en erg interessant.
(Ik ben er zelf in geweest!)

In 1940 ontstond bij Hitler de gedachte om deze zoon naar Parijs terug te brengen.
Redenen:

De gebeurtenis in 1940 rond Napoleon II is klein maar politiek heel geladen. Het gaat om de overbrenging van zijn stoffelijk overschot naar Parijs en dat gebeurde niet toevallig in dat jaar.

---

⚰️ Wat gebeurde er precies?

Napoleon II lag sinds zijn dood (1832) begraven in Wenen, bij de Habsburgers.
In december 1940:

• Zijn stoffelijk overschot werd van Wenen naar Parijs gebracht
• Hij werd bijgezet in Les Invalides, naast zijn vader
  Napoleon Bonaparte

Dit lijkt op een “terugkeer”, maar: hij was al meer dan 100 jaar dood,  het was dus puur symbolisch en politiek

---

🧠 Waarom gebeurde dit?

De drijvende kracht was Adolf Hitler. Hij had meerdere motieven:

1. Propaganda richting Frankrijk

Frankrijk was net verslagen in de Tweede Wereldoorlog.

Door Napoleon II “terug te geven” :

• wilde Hitler zich presenteren als respectvol tegenover Franse geschiedenis
• hoopte hij de Fransen milder te stemmen tegenover de bezetting

---

2. Symboliek van Napoleon

Napoleon was nog steeds een enorm nationaal symbool.

Door zijn zoon terug te brengen:

• suggereerde Duitsland dat het de erfenis van Napoleon erkende
• en zelfs een soort “historische continuïteit” respecteerde

---

3. Relatie met het Vichy-regime

Het regime van Philippe Pétain werkte samen met Duitsland.

De ceremonie:

• gaf het Vichy-regime een kans om zich nationaal en historisch te profileren
• zonder openlijk verzet tegen Duitsland

---

🎭 Hoe verliep het?

• De overbrenging gebeurde zonder grote volksviering
• Parijs was bezet → geen echte nationale feeststemming
• Het was eerder ingetogen en gecontroleerd

👉 Dus geen massale emotionele terugkeer zoals bij Napoleon I in 1840.

---

⚖️ Waarom is dit belangrijk?

Omdat het laat zien hoe geschiedenis gebruikt wordt als politiek middel:

• Een dode prins wordt ingezet voor propaganda
• Een nationaal symbool wordt gebruikt om bezetting te verzachten
• Duitsland probeert zich te legitimeren via Franse geschiedenis

---

Het door mij geliefde Franse blad Napoléon 1er heeft haar nr. 43 (maart/april 2007) geheel gewijd aan deze zoon van Napoleon. Ik heb er een artikel uit gekozen en dat vertaald. Hieronder het resultaat:

 

Hier het originele artikel afgebeeld (pag. 34 - 36):

                    

Nu de vertaling gemaakt door Roel (en Google!):

VERTAALD

Belangrijke personen uit die tijd, genoemd in dit artikel:

     NAPOLEON II                                     PHILIPPE PÉTAIN

     MARCEL DÉAT                                  PIERRE LAVAL

                                                        YVES BOUTHILLIER

MORESNET

 

                                                    

Wie ooit in Zuid-Limburg woonde (en dat zijn er velen van ons!),  heeft wel eens gehoord van het vroegere zelfstandige landje MORESNET. Het heeft bestaan van 1816 tot 1920.

Het lag tussen Duitsland en België en grensde met het haar noorden aan Zuid-Limburg.
Er was daarom toen sprake van een vierlandenpunt bij Vaals!

Over dit kleine landje is nu een heel leesbaar boek verschenen. Het is geschreven door Philip Dröge, het telt 271 pagina's en het is gepubliceerd in 2016, mijn druk is van 2024.
Wie het leest, zal regelmatig het woord NAPOLEON tegen komen, omdat zijn wetgeving hier heel lang van toepassing is geweest. Ook de eerste bladzijden gaan over deze veldheer.

Ik heb dit met enthousiasme gelezen. Er staat veel in dat ik niet wist. Bv. dat er er zinkmijnen waren, vandaar het zinkviooltje langs de Geul, dat we met vier man vonden op onze zwerftochten naar bijzondere planten in de tweede klas van de Rijksleerschool te Maastricht. Een opdracht van dhr. Faasse. leraar Nederlands en biologie aan voornoemde kweekschool.

Hieronder staan wat afdrukken uit dit boekje:

                             

                                                        

     MEER OVER MORESNET

Enkele films over Moresnet:

https://youtu.be/-I0Wsjktvd0?si=-rt2fEL5aBLfCVWD 

(een film van de schriiver zelf (Philip Dröge)   3 min.

https://youtu.be/Mcl1V_3p83Y?si=wDKrGTHqqnll5EPs

Het Vergeten Land van Moresnet    (48 min)

https://youtu.be/mVbpvZJXCJk?si=gpq29mbjx3I9OGoQ

Moresnet   (door Boudewijn Büch, 23 min)

GESCHIEDENIS VAN KEIZER NAPOLEON

                          

P.M.Laurent de lÁrdèche
1793-1877 (83 jaar)

Er bestaan veel boeken over het leven van Napoleon.  In mijn bibliotheek staan er vele.
Deze keer licht ik er een uit. Het heet 'Geschiedenis van Keizer Napoleon'.
Het is een dik boek (932 pag.), geschreven door P.M.Laurent de l'Ardèche (Fransman) in 1839 en in dat jaar vertaald in het Nederlands vanuit het Hoogduits (dat laatste is nog wat te zien aan het lettertype). 
Ik kocht dit boek jaren terug in een klein boekhandeltje in Amsterdam en betaalde er 40 euro voor. Het stond daar op de bovenste plank en de handelaar moest op een trap om het te pakken!

De staat van het boek is heel redelijk, het is goed leesbaar, de bladzijden zitten nog goed vast. Wel bevatten een aantal bladzijden ouderdomsvlekken.
Er staan twee stempels in van het de bibliotheek van het St.Ignatius College te Amsterdam, nu het St.Ignatiusgymnasium aldaar. Hierover verderop wat meer.

Het boek lijkt mij opnieuw ingebonden. Er zit een stevige kaft omheen zonder titel. Aan het begin zijn enkele pagina's met wat tape wat hersteld en er ontbreken enkele stukjes tekst. Zie de foto's hieronder. 

               

Hier wat over de schrijver:     P.M.Laurent  (in het Frans)

                                P.M.Laurent  (in het Nederlands)

Het boek bevat 500 pentekeningen. Ze zijn gemaakt naar tekeningen van de Franse kunstenaar Horace Vernet, dus kennelijk niet door deze kunstenaar zelf. Door wie dan wel is niet te achterhalen. De tekeningen in het boek zien er goed uit, zie hieronder enkele voorbeelden. In de tekst staan nummers, die naar de tekeningen verwijzen. Bedoeld om het lezen wat aanschouwelijker te maken!

                        

Dit boek is in het Frans in z'n geheel te vinden op internet:   

 https://books.google.fr/books?id=eeAwU_IwLhcC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false

Het is ook te koop op Amazone.com

Hier wat over de kunstenaar:     HORACE VERNET    (Frans)

                                            HORACE VERNET    (Ned)
                                       

Enkele opmerkingen over het St. Ignatiusgymnasium te Amsterdam: 

🏫 Geschiedenis van het St. Ignatiusgymnasium

Het St. Ignatiusgymnasium is een van de oudste zelfstandige gymnasia van Amsterdam. De school werd in 1895 opgericht door de paters jezuïeten als een rooms‑katholiek gymnasium. In de beginjaren stond het bekend als het R.K. Gymnasium.

📚 Groei naar het Ignatiuscollege

Vanaf het schooljaar 1909–1910 werd de school uitgebreid met een vijfjarige HBS‑afdeling en ging zij verder onder de naam Sint Ignatiuscollege. Daarmee werd het een brede middelbare school met zowel klassieke als moderne opleidingen.

🕊️ Oorlogsjaren

Het oude schoolgebouw speelde een tragische rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. In de eerste bezettingsjaren werd het gebouw gebruikt als verzamelpunt voor Joodse Amsterdammers, die van daaruit via het Centraal Station naar Westerbork werden gedeporteerd. Ook was er een afdeling van de SS gevestigd. Bij het huidige gebouw staat een monument dat aan deze geschiedenis herinnert.

🏫 Na de oorlog en modernisering

In de decennia na de oorlog ontwikkelde de school zich verder als zelfstandig gymnasium. In 1982 werd het bestuur overgedragen aan de Stichting Sint Ignatiuscollege en in 1995 fuseerde het bestuur met dat van andere scholen tot de Stichting Voortgezet Onderwijs Amsterdam‑Zuid.

Vandaag de dag staat het St. Ignatiusgymnasium bekend als een kleinschalig, open‑katholiek gymnasium met een sterke academische traditie en een moderne huisvesting in Amsterdam‑Zuid.

Adres: Jan van Eijckstraat 47, 1077 LH Amsterdam.

                                          

Tenslotte:

Zelf ben ik namens het Openbaar Onderwijs Apeldoornjaren jaren lid geweest van de toelatingscommissie van het Gymnasium Apeldoorn. (heb zelf geen gymnasium).
We hebben toen vaak moeilijke knopen doorgehakt!

Mijn oudste zoon heeft zijn gymnasiumdiploma daar behaald.

De oudste dochter van mijn middelste zoon zit nu in de eerste klas van het gymnasium Sorghvliet te Den Haag.

DIEVERBRUG

 DIEVERBRUG

Ik ben geboren te Diever. Dat ligt ongeveer in het midden tussen Meppel en Assen.
Mijn grootouders van mijn moeders kant woonden in Dieverbrug aan de Drentse Hoofdvaart. Daar kwamen wij erg vaak, we hebben er zelfs een jaar bij in gewoond.

Aan het einde van het jaar 2025 viel mijn oog weer eens op een oude pentekening, gemaakt door mijn vader in de Tweede Wereldoorlog, van het huis van mijn opa en oma.

Dit bracht mij tot het ophalen van herinneringen. Die heb ik beschreven in onderstaan stuk.  
Mijn middelste zoon J. heeft deze tekening nu in zijn woning in De Haag aan de muur. Een prima plek, vind ik, want zo geef je iets door aan je kinderen en blijft het bewaard!

Dit onderwerp heeft niets te maken met Napoleon, maar ik plaats het hier toch!

DIEVERBRUG